Bij het krieken van de dag togen ruim 250 deelnemers richting de hoofdingang van Burgers’ Zoo in Arnhem: het toneel voor het Duurzaamheidsfestival 2026. Niet zomaar een locatie, want Arnhem is de Nationale Onderwijsstad van dit jaar. Met als thema ‘De wereld is jouw klaslokaal’ nodigen zowel de stad als het festival uit tot verbinding op het gebied van duurzaamheid: tussen verschillende mensen, achtergronden, leeftijden en ervaringen.
Het begint eigenlijk al goed zodra je door de poorten binnenkomt: een kluitje pinguïns schudt de veren uit in afwachting van wat deze dag gaat brengen. Samen met een aantal andere fanatiekelingen neem ik ’s ochtends een uurtje de tijd om een rondje te wandelen in het ontwakende dierenpark. Ik drink koffie in de Mangrove, terwijl de zeekoeien hun ontbijt van wilgentakken verorberen en de honderden vlinders hun vleugels spreiden. Ook ik kom weer in beweging: de dag gaat beginnen!
Nadat ik samen met vele anderen mijn hoofd heb gebroken over het kiezen van twee workshops, trappen dagvoorzitters Peter Luijten (Leren voor Morgen) en Storm Kleinlugtenbeld (Ecoschools) het programma af. Al snel krijgt Michelle Hieltjes (de Onderwijsspecialisten) het woord en presenteert zij een vijftal duurzame dilemma’s, bedacht door leerlingen uit het voortgezet onderwijs. Door een blauw of oranje kaartje op te steken, neemt het publiek stelling in bij vragen als ‘Wat is jouw grootste motivatie: Toekomst van de mensheid, of liefde voor natuur?’ Het valt me op dat het geen seconde stil blijft. Mensen delen hun opvatting met buren, discussiëren wat en grinniken om kreten van leerlingen. Wanneer Nawfal Al Jeburi (Lucas Onderwijs & Stichting Off Trend) het woord neemt, keert de rust een beetje terug. Zijn zoektocht naar geluk leidde hem naar zijn passie voor het docentschap, om jongeren te stimuleren hun plek in de wereld te durven ontdekken. Hoe verhoud ík me eigenlijk tot de wereld om mij heen?
De eerste workshopronde gaat van start en het aanbod is divers. Van inhoudelijke sessies over duurzaamheid in kerndoelen en het curriculum, tot het upcyclen van een eigen kledingstuk onder leiding van het eco-team van het Bonhoeffer College: voor ieder wat wils. Met een bont gezelschap trekken we de Bush in, waar gids Selma ons uitdaagt om met al onze zintuigen de omgeving in ons op te nemen. Door te vertragen en te kijken, luisteren, ruiken, proeven en voelen ontdekken we allerlei leven om ons heen, waaraan we anders voorbij zouden zijn gelopen. Leven dat elkaar nodig heeft om te bloeien. Wist jij dat de Bush een samenvoeging is van maar liefst drie verschillende tropische regenwouden van onze aarde?
Na de lunch verander ik in een boom tijdens de workshop ‘De Raad van alle Wezens’. Een werkvorm waarbij we in de gedaante van een zelfgekozen wezen kruipen om vervolgens vanuit onze nieuwe identiteit duurzaamheidsvraagstukken te bekijken. Het begint wat schoorvoetend, want wat vindt een boom, das of honingzwam nou eigenlijk? Door open vragen van Patrick van der Hofstad (Koersmakers Educatie), die de gedaante van een haas heeft aangenomen, komen humor en creativiteit los. Om het samen in ‘de Raad’ ergens over eens te worden, is het noodzakelijk om je te verplaatsen in de ander. Ook, of misschien juist, als je helemaal niet op elkaar lijkt.
Na een vruchtbare dag is het tijd voor de oogst. Er worden ervaringen gedeeld in het publiek en op het podium. Femke Gerritsen (VN-jongerenvertegenwoordiger) blikt terug op de workshop ‘De wereld op je bord’: “Als ik één les zou willen meegeven, is het dat als jij zelf iets wil veranderen het al heel klein kan beginnen. Met al die kleine veranderingen die wij doen, kunnen we de wereld iedere dag een stukje duurzamer maken.”, aldus Femke. Ze vat de les die ik vandaag leerde treffend samen. Nieuwsgierigheid naar andere mensen en je omgeving opent nieuwe deuren en laat zien dat je onderdeel bent van een veel grotere beweging.
Het feest wordt besloten met een borrel, waarna velen nog snel even de laatste zonnestralen meepakken in de dierentuin. Op weg naar de uitgang blijf ik even staan kijken bij het kluitje pinguïns. Hopelijk hadden zij net zo’n fijne dag als wij.
Foto’s: Brechtje Cazemier van Natuurcentrum Arnhem