Op donderdag 26 september vond ons eerste grote VO evenement plaats, genaamd Blik naar Buiten. De dag stond volledig in het teken van innovatie rondom leren voor duurzame ontwikkeling. Er waren zo’n 120 aanwezigen, van docenten en schoolleiders tot organisaties die zich richten op het voortgezet onderwijs. Met Ruud Veltenaar als keynotespreker en vele workshops en inspiratiesessies was het een rijkgevulde dag. In deze terugblik nemen we je mee naar onze bevindingen.

De dag werd afgetrapt door Giuseppe van der Helm, directeur van Leren voor Morgen. Hij herinnerde de zaal eraan dat de Sustainable Development Goals gelden voor álle landen. En ook in Nederland is er wat betreft kwaliteit van het onderwijs nog genoeg werk aan de winkel. Aan de slag dus!

Panel discussie handen blik naar buiten
Foto door Milagro Elstak

Paneldiscussie over duurzaamheid
Tijdens de paneldiscussie werden de deelnemers aan het denken gezet door de verschillende visies op duurzaamheid van de panelleden. Willem-Jan Renger, hoofd van de innovatiestudie van de Hogeschool voor de Kunsten, wil zijn studenten opleiden tot game changers. Volgens hem is het huidige onderwijs een vorm van systeemfalen: “We leiden op voor de Industriële Revolutie.” Renger voelt dan ook zeker urgentie om het onderwijs te verbeteren. Tegelijkertijd gaf hij aan dat er gewoonweg tijd nodig is voor het doorvoeren van veranderingen.

Merijn van den Bergh is de directeur van Circl, waar Blik naar Buiten plaatsvond. Het circulaire paviljoen is het meest duurzame gebouw van de Zuidas. Toch noemt Van den Bergh zichzelf een volger wat betreft duurzaamheid: “Mensen met passie werken aanstekelijk.”

Stijn Warmenhoven, het jongste panellid, is zo iemand wiens passie aanstekelijk werkt. Met Youth for Climate bracht hij duizenden jongeren op de been om te staken voor het klimaat. Zijn aardrijkskundedocent had hem verteld dat klimaatverandering wel meevalt. Toen hij vervolgens zelf onderzoek deed, kwam hij erachter dat het veel serieuzer was dan hem op school verteld werd. Door Anuna Wever van de klimaatstakingen in België raakte Stijn geïnspireerd om zelf iets te doen.

Dat de deelnemers geprikkeld werden door de panelleden bleek wel uit het grote aantal vragen. Er ontstond zelfs al enige discussie in de zaal. Een goed moment om de diepte in te gaan tijdens de keuzesessies in kleinere groepen.

Leren over onderwijsinnovatie en duurzame ontwikkeling
De deelnemers konden kiezen uit zes workshops. De onderwerpen varieerden van hackatons tot de rol die gemeenten en bedrijven kunnen spelen in het onderwijs.

In één van de sessies ging Willem Jan Renger in op de vraag: Voor welke toekomstige skills leiden wij op? Aan de hand van een model van Harry Jenkins liet hij de groep kritisch nadenken over welke vaardigheden echt van belang zijn in duurzaam onderwijs.

Ondertussen vertelden Stan Frijters en Karen Laarveld in een andere ruimte over Leren voor Duurzame Ontwikkeling. Deelnemers kregen de opdracht: neem een eigen (toekomstige) onderwijsactiviteit in gedachten en check met de app of deze voldoet aan de richtlijnen die zojuist besproken waren. Samen kwamen ze al snel tot verbeteringen. Zo had een project over de groene kantine nog geen samenwerking met externe partners, maar de gemeente kon eigenlijk best makkelijk betrokken worden bij het onderdeel recycling. “Of nodig eens mensen uit de buurt uit in jullie kantine,” stelde iemand anders voor.

Willem Jan Blik naar Buiten
Foto door Milagro Elstak

Verhalen van bedrijven en scholen
Een aantal organisaties gaven een korte pitch over wat zij doen met duurzame ontwikkeling. Bas Arkesteijn van Ahrend vertelde over hun meubilair voor het onderwijs dat gemaakt is van circulaire materialen. Als bedrijf zoeken zij ook de connectie met studenten, bijvoorbeeld van de studie industrieel ontwerp: “Zij hebben de blik van de toekomst, terwijl wij toch al meer vastgeroest zitten in denkpatronen.”

Ikram Ben Salah van het Comenius Lyceum wil duurzaamheid toegankelijk maken voor alle leerlingen. Haar school is een Econasium, wat betekent dat leerlingen zelf aan de slag gaan met projecten over duurzaamheid. Zo kweken leerlingen zelf eten in de ecokas of doen ze onderzoek naar de biodiversiteit in de buurt.

Volgens Heleentje Swart van Spark the Movement hebben bedrijven door dat de circulaire economie de toekomst is. “Hun grote vraag is: hoe kunnen we daarnaartoe?” Het onderwijs levert hier een grote bijdrage. Dat lukt echter niet met losse projecten. Duurzame ontwikkeling moet ingebed worden in de hele school. “We willen leren voor duurzame ontwikkeling het nieuwe normaal maken.”

SDGs blik naar buiten
Foto door Milagro Elstak

Inspiratie opdoen voor concrete stappen
Tijdens de inloopsessies konden deelnemers inspiratie opdoen bij de vele verschillende organisaties die concrete stappen zetten in het onderwijs. Dit waren UNESCO Schools, Econasium, Eco-schools, Ik CircuLeer, E-waste Arcades, Darel, Cecado en Greenpeace.

De UNESCO Schools staan voor internationale verbondenheid, verdraagzaamheid en solidariteit en de scholen werken onderling veel samen. Lotte, Charlotte en Linde uit 4 havo zitten op zo’n UNESCO School en deden mee aan een uitwisselingsproject over de SDG’s. Zij zijn naar Duitsland geweest en in maart komen leerlingen uit andere landen naar Nederland. Samen gaan ze dan aan de slag met het onderwerp gendergelijkheid.

Ook van Eco-school het Ashram College waren er leerlingen om te vertellen over wat ze doen op school. Imme, Lidewij en Wouter deden mee aan het project Energiecoaches, waarin ze mensen om hen heen hielpen met energie besparen. Nu zitten ze in het Green Office team en voeren ze steeds concrete projecten uit in de school. Docenten gebruiken nu bijvoorbeeld mokken in plaats van papieren bekers, nadat de leerlingen hadden onderzocht wat duurzamer is. “Het zijn kleine stapjes die allemaal weer een beetje bijdragen aan een groter doel.”

Keynote door Ruud Veltenaar
De dag werd energiek afgesloten door Ruud Veltenaar. Vol passie vertelde hij het publiek dat het de bedoeling van onderwijs zou moeten zijn om kinderen zich maximaal te laten ontplooien. Volgens Veltenaar moet het huidige onderwijssysteem op de schop om dat voor elkaar te krijgen. “Het gaat vooral over mindset: het meegeven van een mindset aan jonge mensen zodat zij de wereld gaan creëren waar we naar verlangen.”

Docenten hebben dan ook de belangrijkste baan die er is, vertelde hij de zaal.

“Jullie docenten moeten de transitie maken van docent naar gids. Neem de kinderen mee op expeditie!”

Ruud Veltenaar Blik naar Buiten
Foto door Milagro Elstak


Binnenkort vind je op onze website een uitgebreidere blog over de inspirerende keynote van Ruud Veltenaar.