Groene schoolpleinen, het klinkt vanzelfsprekender dan het is. Gelukkig legt een groeiend aantal basisscholen zo’n groen schoolplein aan. Een groen schoolplein kan bestaan uit gras, heuvels, bomen, bloemen, struiken, zand of water. Zo worden kinderen uitgedaagd om te spelen in en met deze natuurlijke elementen.

Leerkrachten kunnen het plein ook gebruiken om lessen te geven die ze normaal gesproken in het klaslokaal zouden geven. Maar zogeheten buitenonderwijs is makkelijker gezegd dan gedaan. Recent is er onderzoek gedaan naar hoe leerkrachten eerste stappen zetten in het realiseren van buitenonderwijs op een groen schoolplein. Welke belemmeringen ervaren leerkrachten en hoe lossen ze deze op? In dit artikel bespreken we de uitkomsten van dit onderzoek.

Over het onderzoek
Het onderzoek naar buitenonderwijs op groene schoolpleinen is uitgevoerd in samenwerking met meerdere basisscholen. De onderzoekers Janke van Dijk-Wesselius, Agnes van den Berg, Jolanda Maas en Dieuwke Hovinga publiceerden er een artikel over in Frontiers in Psychology, een internationaal wetenschappelijk tijdschrift. Het onderzoek is onderdeel van het grotere onderzoeksproject “De 'leer'kracht van groene schoolpleinen”. Lees hier alles over het project. 

Buitenonderwijs
Groene schoolpleinen kunnen niet alleen als speelplaats gebruikt worden, maar ook als ‘buitenlokaal’. De leerkracht geeft dan reguliere lessen als lezen, schrijven, rekenen of kunst op het plein. In het artikel worden meerdere voordelen van zulk buitenonderwijs genoemd. Zo kan het zorgen voor meer motivatie om te leren, maar verbetert het bijvoorbeeld ook vaardigheden als observatievermogen en samenwerking.

Toch constateren de onderzoekers dat het potentieel van groene schoolpleinen als ‘buitenlokaal’ over het algemeen niet benut wordt. Het groene schoolplein wordt vaak wel gebruikt voor gym en natuurvakken, maar niet voor de andere schoolvakken. Vandaar de vraag: welke drempels ervaren leerkrachten als ze buitenonderwijs proberen te geven op het groene schoolplein?

Belemmeringen en oplossingen
In samenwerking met de deelnemende leerkrachten hebben de wetenschappers vier overkoepelende thema’s geformuleerd, inclusief bijbehorende oplossingen.

De eerste belemmering die leerkrachten ervaren is dat buitenonderwijs geen formele status heeft in het huidige onderwijs. Daardoor is er onbekendheid, geen tijd voor buitenlessen of een gebrek aan een gemeenschappelijke structuur. Voor deze obstakels vonden de leerkrachten meerdere oplossingen, zoals: georganiseerde inspiratiemomenten, samenwerken met collega's en het buiten leren verbinden met bestaande lessen in het curriculum.

De tweede belemmering is dat leerkrachten tijdens buitenonderwijs soms niet genoeg vertrouwen hebben in hun eigen onderwijsexpertise. Dat kan zorgen voor angst om de controle te verliezen of moeite hebben om het gedrag van kinderen in de hand te houden. Het kan hierbij helpen om kinderen vertrouwd te maken met buiten leren en regels af te spreken.

Het derde thema is de drempel die leerkrachten ervaren om daadwerkelijk met buitenonderwijs aan de slag te gaan. Hoe kun je deze drempel verlagen? Bijvoorbeeld door een stapsgewijze aanpak en samenwerking, gaven de leerkrachten aan.

Het vierde en laatste thema heeft betrekking op fysieke belemmeringen veroorzaakt door een gebrek aan onderhoud en weersomstandigheden. Ook bij dit thema zijn weer oplossingen geformuleerd, waaronder praktische tips om te voorkomen dat kinderen het groene schoolplein beschadigen.

Benieuwd geworden naar de uitwerking van deze thema’s en de bijbehorende oplossingen? Het hele artikel is hier gratis te lezen. 

 

Bron: Van Dijk-Wesselius, J.E., van den Berg, A.E., Maas, J., & Hovinga, D. (2020). Green Schoolyards as Outdoor Learning Environments: Barriers and Solutions as Experienced by Primary School Teachers. Frontiers in Psychology. 10:2919. doi: 10.3389/fpsyg.2019.02919.

Foto: Hogeschool Leiden

Verder lezen over buitenonderwijs? Lees ons interview met Erwin Groenenberg