Wieneke Maris, aardrijkskundedocent, is de winnaar van Duurzame Docent 2019 in de categorie voortgezet onderwijs:

"Als aardrijkskundedocent behandel ik allemaal ellende. Vervuiling, opwarming van de aarde, ga zo maar door. Maar ik wil dat leerlingen zelf iets kunnen doen."


Een duurzame toekomst begint met duurzaam onderwijs. Daarom riep de Coöperatie Leren voor Morgen ook dit jaar weer docenten op hun verhalen te vertellen. Uit 77 inzendingen koos de jury drie docenten die zich Duurzame Docent 2019 mogen noemen. De komende tijd lees je hier hun verhalen! Vandaag de winnaar in de categorie voortgezet onderwijs: Wieneke Maris van de International School The Hague.


Wieneke Maris is aardrijkskundedocent en coördinator van het Global Issues Network op de International School The Hague. Daarnaast mag ze zichzelf natuurlijk Duurzame Docent 2019 noemen. De jury heeft Maris gekozen omdat ze vol overgave het wereldwijde vraagstuk van duurzame ontwikkeling de klas in trekt. Lees verder om meer te leren over hoe ze dat doet!

Global Issues Network
Het Global Issues Network (GIN) is een extra schoolactiviteit waarbij scholieren hun eigen projecten opzetten om bij te dragen aan het oplossen van wereldproblemen op lokale schaal. “Het idee en de actie komen vanuit leerlingen zelf, samen met het GIN-team begeleid ik ze hierin,” zegt Maris. Zo’n honderdvijftig leerlingen van de school doen mee.

Waar houden leerlingen zich dan zoal mee bezig? Bijvoorbeeld met LHBT-kwesties of dierenrechten, plastic recycling en klimaatverandering, maar er zijn ook leerlingen die een Amnesty-spel hebben gemaakt. Op de jaarlijkse GIN-dag van de school, waarvoor ook andere scholen worden uitgenodigd, is de diversiteit in onderwerpen het best te zien. Leerlingen geven elkaar workshops en er worden sprekers uitgenodigd. Afgelopen jaar was er een modeshow door leerlingen die zich bezighielden met het upcyclen van kapotte en oude kleding.

“Wat ook een erg leuk project is, is een onderzoek naar de luchtkwaliteit in de school. Die leerlingen hebben daarna een voorstel gedaan voor een groene muur, daar wordt momenteel naar gekeken. Gelukkig is er bij het management van de school ook veel ruimte voor zulke positieve veranderingen.”

Impact van leerlingen
Maris vindt het belangrijk om leerlingen mee te geven dat ze zelf invloed kunnen uitoefenen en impact kunnen maken. “Toen ik zelf op school zat was dit er niet, maar ik weet dat ik dit ook geweldig had gevonden toen ik jong was. Dat vind ik als leraar het allerleukst; leerlingen deze kansen geven. Als aardrijkskundedocent behandel ik allemaal ellende. Vervuiling, opwarming van de aarde, ga zo maar door. Maar ik wil dat leerlingen zelf iets kunnen doen.”

“Ik vind het wel heel belangrijk om te benadrukken dat de verantwoordelijkheid om iets te doen aan bijvoorbeeld klimaatverandering niet bij leerlingen ligt. Nee, wij, volwassen, zijn verantwoordelijk. Bij de GIN-projecten zie je ook dat het vaak heel kleine dingen zijn. En dat is prima. Het belangrijkste is dat ze leren.”

Het vak aardrijkskunde
Als aardrijkskundedocent is Maris veel bezig met klimaat- en duurzaamheidsvraagstukken. “Ik vind eigenlijk dat het vak aardrijkskunde duurzaamheid zou moeten heten.” Om leerlingen hierover te laten nadenken gebruikt ze ook in haar eigen lessen vaak de GIN-aanpak: werken in projecten.

Een voorbeeld daarvan is de Energy Challenge. Leerlingen onderzoeken het energieverbruik in de school en doen voorstellen aan het bestuur voor verbeteringen. Als gevolg van de challenge gaan nu bijvoorbeeld de lichten in lokalen automatisch uit tijdens de pauzes.

Zoek de samenwerking
In haar vrije tijd is Maris ook veel met duurzaamheid bezig. Op die manier komt ze veel mensen tegen om mee samen te werken. “De reactie is meestal: oh wat gaaf! Vaak willen mensen graag een keer naar school komen.”

Aan andere docenten zou Maris dan ook willen meegeven: “Veel mensen willen een connectie maken met scholen, meer dan je denkt. Maak daar gebruik van! Samenwerking met mensen en organisaties werkt. Het verbreedt de horizon van leerlingen en geeft veel energie.”

Samen met collega’s
Ook zou Maris aanraden om te proberen de connectie te zoeken met collega’s over duurzaamheid. Ze ging bijvoorbeeld met een groep leerlingen en collega’s naar de Klimaatstaking in Den Haag. “Ik was eerst een beetje bang om dat vanuit school te doen. Maar veel collega’s reageerden enthousiast en gingen mee. Het is heel fijn om zoiets als team te doen.”

“In de hele school neemt duurzaamheid wel een belangrijke plek in. Bij biologie en natuur- en scheikunde is er veel aandacht voor, maar ook bij de talen gebruiken docenten regelmatig teksten over duurzaamheid. En bij kunst en design worden veel materialen hergebruikt.”

Via Teachers for Climate komt ze nog veel meer docenten tegen die bezig zijn met duurzaamheid. “Het is heel fijn om daarbij te horen en mede-docenten hierover te spreken, want ik maak me veel zorgen om klimaatverandering.”

Onderwijs van de toekomst
Lesgeven op een internationale school is in bepaalde aspecten anders dan op andere Nederlandse scholen. Het International Baccalaureate (IB) laat meer ruimte over voor eigen invulling van docenten dan het Nederlandse curriculum. “Ik ben me ervan bewust dat ik meer vrijheid heb dan veel andere docenten, daar ben ik heel blij mee. Het IB is ook onbeschaamd value-driven. We staan voor een betere wereld.”

Ook uit haar eigen manier van onderwijs geven blijkt dat Maris een duidelijk beeld van het onderwijs van de toekomst heeft: de leerling als mede-eigenaar van het onderwijs. “Onderwijs moet niet alleen draaien om kennis vergaren, de hele persoon is van belang. Leren samenwerken, iets betekenen voor anderen. En ik wil dat leerlingen serieus genomen worden.”