De Bosatlas heeft een nieuwe, zeer relevante thematische atlas: de Bosatlas van de duurzaamheid! Op 17 oktober nam SER-voorzitter Mariëtte Hamer het eerste exemplaar in ontvangst. Leden van Leren voor Morgen werken aan lesmateriaal voor bij deze nieuwe atlas.

Scholieren laten nadenken over duurzaamheid
Tijdens de presentatie maakte Marcel Beukeboom, klimaatgezant van Nederland, de verbinding met zijn eigen wereld van de politiek. In een tijd van feitenvrije politiek is het belangrijk dat scholieren leren over de wetenschappelijke feiten en vooral ook waar ze deze kunnen vinden. Voor een onderwerp als het klimaat is het bovendien essentieel om je perspectief te kunnen in- en uitzoomen en te kijken naar de lange termijn. Daar is een atlas natuurlijk uitermate geschikt voor.

Henk Leenaers, eindredacteur van de Bosatlas van de duurzaamheid, legde uit dat ze met de atlas willen informeren zonder te opiniëren. Scholieren moeten immers zelf leren nadenken over maatschappelijke vraagstukken.

Het is dus de bedoeling dat scholieren zelf met de atlas aan de slag gaan. Daarom werken leden van Leren voor Morgen (SME, IVN en IKcircuLEER) samen met studenten van lerarenopleidingen aan lesmateriaal dat aansluit bij de Bosatlas van de duurzaamheid. Dit zal begin volgend jaar beschikbaar komen.

Duurzame ontwikkeling in kaart en beeld
De Bosatlas van de duurzaamheid brengt een complex en actueel fenomeen in kaart. Daarbij is er aandacht voor het verleden, het heden en de toekomst. Aan de hand van kaarten, infographics en foto’s toont de atlas hoe groot de invloed van de mens op de aarde altijd al was en hoe snel die verder toeneemt.

In tien hoofdstukken behandelt de atlas de essentie van het thema duurzaamheid: de verandering van het klimaat, het opraken van grondstoffen, het verlies aan biodiversiteit en het tekort aan zoet water in grote delen van de wereld. Maar er komen ook lichtpuntjes aan bod: zo zoomt de atlas in op duurzaamheidsinitiatieven van overheden (o.a. de Klimaatwet, CO2-heffing en natuurherstel), burgers (o.a. meer fietsen, duurzamer eten en woningisolatie) en bedrijven (o.a. aanleg van een waterstofnetwerk, circulair bouwen en groene chemie).

Actueel voor iedereen
Diverse partijen zijn betrokken geweest bij de totstandkoming en hebben essentiële informatie geleverd. Met als resultaat: een atlas voor een breed publiek rondom een maatschappelijk relevant thema. De betrokken partijen bieden alle scholen in het voortgezet onderwijs begin 2020 een set atlassen aan, samen met een bijpassende lessenbundel.

Wetenswaardigheden rondom duurzaamheid uit de nieuwe atlas

  • Duurzaamheid gaat over veel meer dan klimaatverandering. Het gaat ook over het opraken van grondstoffen, de afname van biodiversiteit en het tekort aan zoet water. Een duurzame wereld voor iedereen is alleen mogelijk door de ‘voetafdruk’ van de mensheid drastisch te verkleinen.
  • Het verkleinen van de voetafdruk kan door minder consumptie (van o.a. energie, water, spullen, vakantie, vlees en zuivel) en door meer technologie (o.a. windturbines, kernenergie, ontzilting, CO2-opslag, waterstof, kweekvlees, plastic recycling). Voor welke maatregelen iemand kiest, hangt sterk samen met zijn/haar wereldbeeld: heeft hij/zij zorgen over of vertrouwen in de toekomst?
  • De uitstoot van CO2 is het grootst in de sterke economieën op het noordelijk halfrond; de gevolgen van klimaatverandering zijn het grootst in kwetsbare gebieden op het zuidelijk halfrond, zoals Afrika en Antarctica.
  • Klimaatverandering gaat in Nederland twee keer zo snel als in de rest van de wereld: de gemiddelde temperatuur steeg hier al bijna 2°C, in de rest van de wereld gemiddeld maar 1°C.
  • Methaan – dat mensen en dieren uitstoten door te boeren en te winden – is per kilo 25 keer zo slecht voor het klimaat als CO2-uitstoot die wordt veroorzaakt door autorijden en vliegen.
  • Gemiddeld stoot iedere Nederlander per dag 30 kilo broeikasgas uit, vooral door verwarming, voedsel, vervoer en het gebruik van elektrische apparaten. Neem je voor korte ritjes de fiets in plaats van de auto, dan bespaar je per ritje ongeveer 1 kilo CO2.
  • Nederland krijgt de komende decennia steeds meer groene stroom, o.a. dankzij nieuwe windparken op de Noordzee, nieuwe verbindingen met het buitenland en nieuwe opslagmogelijkheden, bijvoorbeeld in elektrische auto’s.
  • Het elektriciteitsnet in ons land verandert van een rustige eenrichtingsweg in een ‘snelweg' waarop iedereen die duurzame stroom produceert, kan invoegen, inhalen en afslaan. Gevolg: filevorming in regio’s waar de capaciteit beperkt is. Dat vraagt om ‘spitsstroken', extra investeringen en slim voorrangsbeleid.
  • Platforms waarmee nu nog naar aardgas wordt geboord op de Noordzee krijgen mogelijk een tweede leven: door ze om te bouwen tot waterstoffabrieken die worden aangedreven door windmolens en gebruikmaken van bestaande gasleidingen.
  • 40 procent van de uitstoot van broeikasgassen in de voedselketen komt door de productie en consumptie van vlees, en in mindere mate ook van vis. Met zuivel en eieren erbij is het zelfs meer dan 60%.
  • Iedereen koopt of kookt wel eens te veel. En een appel met een bruin plekje laten we allemaal weleens liggen. Bij elkaar opgeteld gooit iedere Nederlander per jaar 41 kilo eten en 57 liter drinken weg.
  • Jaarlijks produceert iedere Nederlander 500 kilo afval, waarvan de helft gescheiden wordt verwerkt.
  • In 100 afgedankte smartphones zit genoeg goud voor één fonkelnieuwe trouwring. Voor dezelfde hoeveelheid goud is nu 600 kilo gouderts nodig.
  • De Nederlandse regering streeft naar een volledig circulaire economie in 2050: alle afval wordt dan hergebruikt en alle grondstoffen zijn dan duurzaam geproduceerd, hernieuwbaar en ruim voorradig.
  • Gemiddeld gebruikt een Nederlander 4100 liter water per dag, genoeg om 34 badkuipen mee te vullen.
  • Als het niet lukt de opwarming van de aarde af te remmen, kan de zeespiegel deze eeuw met wel 2,5 tot 3 meter stijgen. Dan moeten in Nederland de stormvloedkeringen permanent dicht en moet de kust worden versterkt met twintig keer zoveel zand als nu.
  • Ongeveer 16% van Nederland bestaat uit natuur. Na decennia van afname gaat het sinds 1990 weer bergopwaarts met de oppervlakte aan natuurgebied. Tot 2027 komt er 80.000 ha nieuwe natuur bij.
  • De meeste huishoudelijke apparaten kun je het beste zo lang mogelijk gebruiken. Dat geldt niet voor koel-vriescombinaties. Omdat ze altijd aanstaan veroorzaakt niet de productie, maar het gebruik de meeste CO2-uitstoot. Hoe nieuwer de koelkast, hoe zuiniger hij is.
  • Ondanks de ‘vliegschaamte’ vliegen we steeds vaker en steeds verder: sinds de jaren zeventig verdrievoudigde het aantal vliegbewegingen en de afgelopen jaren groeit het aantal vliegkilometers drie keer zo hard als het aantal vluchten.
  • We vliegen steeds vaker en verder: sinds de jaren zeventig verdrievoudigde het aantal vliegbewegingen in Nederland. Tussen 1968 en 2015 verminderde tegelijkertijd het brandstofverbruik van nieuwe vliegtuigen met circa 45%, o.a. dankzij nieuwe technologieën en betere vliegtuigontwerpen.
  • 99 procent van de materialen in dubbeldekstreinen en 95 procent van de materialen in kantoorgebouwen is geschikt voor hergebruik.
  • Als alle Nederlanders per jaar één nieuw kledingstuk minder kopen, bespaart dat evenveel CO2 als de overstap van heel Rotterdam op een vegetarisch dieet.

Neem hier van een kijkje in de Bosatlas


Bosatlas van de Duurzaamheid: Verkrijgbaar voor € 29,95

Dit artikel is deels gebaseerd op een persbericht geschreven door de Bosatlas van de duurzaamheid.