In gesprek met Heleentje Swart

Be a Spark, join the movement! Dat is de slogan van Spark, een van de doorbraakprojecten van Leren voor Morgen. Dit onderwijsproject richt zich op alle scholen in de provincie Friesland; van kleuter tot student. Het project is een initiatief van Vereniging Circulair Friesland, dat twee jaar geleden door het Friese bedrijfsleven is opgericht. Spark wordt geleid door Heleentje Swart. Om de provincie te verduurzamen, brengt ze Sparks in het onderwijs in kaart. Inmiddels hebben al 34 projecten zich aangemeld.

De provincie Friesland timmert hard aan de duurzame weg, en deze koers wordt omarmd door een groeiende groep van organisaties, overheden en bedrijven die steeds nauwer samenwerken om de circulaire economie samen vorm te geven. "Circulaire economie is voor ons een economie waarin we naast economische waarde ook maatschappelijke én ecologische waarde creëren. De 17 Sustainable Development Goals (SDG’s) van de VN geven goed de spanwijdte weer van wat we daar concreet onder verstaan. De economie is een middel om concrete oplossingen te leren vinden voor een duurzame samenleving", aldus Heleentje.

Heleentje vertelt: "En als we die duurzame samenleving serieus nemen, dan moeten we ervoor zorgen dat jongeren van jongs af aan leren zien wat de mogelijkheden zijn om daar een positieve bijdrage aan te kunnen leveren. Op de Friese MBO’s en HBO’s is het begrip circulaire economie langzamerhand gemeengoed geworden, en ook bij de nieuwe faculteit van de RUG, Campus Fryslân staan de SDG’s centraal in de lessen en de bedrijfsvoering. Maar juist ook het basis- en voortgezet onderwijs willen we hierbij betrekken. We willen samen leren hoe een duurzame wereld er uit kan zien, en daar hebben we iedereen bij nodig!"

Duurzame doelen

Spark 1

Spark the Movement richt zich op de Sustainable Development Goals, ook wel de duurzame werelddoelen genoemd. Heleentje: “De circulaire economie is een middel om de duurzame doelen te bereiken. Nog niet iedereen kent het begrip circulaire economie, de duurzame doelen zijn een stuk bekender. De doelen maken abstracte begrippen als duurzaamheid en circulaire economie tastbaar. Iedereen levert in zekere mate al een bijdrage aan de duurzame doelen. Ze hebben economisch-technische, ecologische en sociale aspecten in zich. Deze hangen met elkaar samen: als we het een willen bereiken, moeten we ook oog hebben voor de andere."

Als een school of studie aandacht besteedt aan de duurzame doelen, verdient dit een Spark. Door de zelfscan te doen en het project aan te melden op de website, krijgt het project een plekje op de eregalerij. “De Sparks inspireren andere scholen om aan de slag te gaan met de duurzame doelen”, aldus Heleentje. De sparks op de eregalerij zijn heel uitlopend. Van een klimaatdebat tot een gastles over temperatuurregulatie. Lessen, uitdagingen, acties en projecten kunnen allemaal bijdragen aan de duurzame doelen en dus een Spark verdienen.

De naam

De naam van Heleentje’s initiatief is ontstaan tijdens een grote brainstormsessie met jongeren, overheden en bedrijven. “Een van de studenten vertelde dat hij de initiatieven van de scholen zag als vonken, die met elkaar het vuur van de circulaire economie aansteken. Een andere jongere vond de projecten juist meer golven, die een beweging in gang zetten. We hebben die twee ideeën gecombineerd en zijn zo tot de naam Spark the Movement gekomen”. Door voor een Engelse naam te kiezen, kan het initiatief ook in het buitenland worden gebruikt.

Uitbreiden

Spark the Movement is in september 2018 in Friesland gestart, maar het concept kan in principe overal worden uitgerold: in andere Nederlandse provincies, maar natuurlijk ook in het buitenland. Laatst was Heleentje uitgenodigd om in Brussel aan het Europees Parlement te vertellen over haar initiatief: “Ze waren erg enthousiast over wat we van de grond van het tillen zijn”.

Iedereen die interesse heeft om Spark the Movement op te zetten in de eigen regio, kan hiervoor contact opnemen met Heleentje. Ze geeft alvast een tip: “Het is goed om het initiatief te verbinden aan de identiteit van de regio. Door een link te maken met de regionale agenda is er meer draagvlak. Kijk naar wat er in de regio aan goede initiatieven gebeurt, en maak dat bekend bij het onderwijs – en vice versa!”

Inspiratie

Alle Sparks krijgen gratis twee uur begeleiding. Dit is bijvoorbeeld een gesprek met iemand van Greenpeace, IkcircuLEER, Eco-Schools, of een gesprek met Heleentje zelf. Zo kunnen de Sparks hun project verbeteren en uitbreiden, met hulp van een professional in hun interessegebied.

Spark the Movement 1

Op 14 maart wordt er in Heerenveen een groot SDG congres georganiseerd voor bedrijven, burgers, overheden, onderwijsmakers en kunstenaars. De organisatie ligt in handen van MBO studenten van Green Alert, onderdeel van leerwerk-bedrijf O3. Heleentje Swart is verantwoordelijk voor de inhoudelijke programmering. Bovendien is deze bijeenkomst de aftrap van het SDG Netwurk Fryslân, een pril maar breed gedragen initiatief om met iedereen in de provincie het gesprek te voeren over de vraag: in wat voor Friesland willen we in 2028 leven?

Ben jij op jouw Friese school, met collega’s of leerlingen, bezig met een project rondom duurzaamheid? Dan kan je jouw les, project of activiteit aanmelden bij Spark the Movement. Op de site vind je een knop ‘Ja, ik doe mee!’, waarmee je door middel van een eenvoudig formulier jouw Spark kan uploaden in de eregalerij. Daarnaast is er de mogelijkheid om een gratis zelfscan uit te voeren; hoe ver is jouw school met duurzaam denken en doen?

Tot slot vind je op de site ook een overzicht van andere programma’s en organisaties die scholen ondersteunen bij duurzaamheid. Je kan het overzicht raadplegen om inspiratie op te doen. Of neem contact op met een van de organisaties, wie weet kunnen zij je verder helpen met jouw project!

Heb je vragen? Mail of bel Heleentje Swart
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of 06 8390 5690

Spark the Movement

Bronnen afbeeldingen: Spark the Movement en Circulair Friesland